KONTRAK DITAMATKAN TETAPI KERJA SUDAH DIBUAT

Secara ringkas, jika kontrak dibatalkan selepas kerja sudah dibuat, pihak yang telah melaksanakan kerja mungkin masih boleh menuntut bayaran, pampasan atau nilai munasabah bagi kerja yang telah dilakukan. Hak ini bergantung kepada terma kontrak, tahap kerja yang sudah disiapkan, manfaat yang telah diterima oleh pihak satu lagi, dan bukti kerugian sebenar yang boleh ditunjukkan.

Isu ini sering berlaku dalam urus niaga SME dan perkhidmatan profesional seperti kerja reka bentuk, penyediaan laporan, khidmat quantity survey, kerja konsultansi, pemasaran digital, percetakan khas, tempahan produk custom, OEM, vendor majlis dan penyedia perkhidmatan yang sudah mengeluarkan masa, kos atau kepakaran sebelum kontrak dibatalkan.

Dalam keadaan seperti ini, soalan penting bukan sekadar “boleh saman atau tidak”. Soalan sebenar ialah apakah kerja yang telah dibuat, apakah bukti kerja tersebut, apakah manfaat yang telah diterima, apakah kerugian sebenar, dan sama ada undang-undang seperti prinsip quantum meruit atau seksyen 71 Akta Kontrak 1950 boleh membantu tuntutan tersebut.

1. Apa Maksud Kontrak Batal Tetapi Kerja Sudah Dibuat?

Kontrak batal tetapi kerja sudah dibuat bermaksud satu pihak telah mengarahkan, menempah atau bersetuju dengan sesuatu kerja, tetapi kemudian membatalkan urusan tersebut selepas pihak satu lagi sudah memulakan atau menyiapkan sebahagian kerja.

Contohnya, konsultan sudah menyediakan laporan awal, quantity surveyor sudah membuat penilaian kuantiti, pereka grafik sudah menyediakan konsep, agensi pemasaran sudah menjalankan kajian kempen, atau pembekal sudah menempah bahan khas untuk memenuhi pesanan.

2. Bolehkah Tuntut Bayaran Jika Kerja Sudah Dibuat?

Secara umum, boleh dipertimbangkan. Jika kerja telah dibuat atas arahan, persetujuan atau permintaan pihak satu lagi, pihak yang melakukan kerja mungkin mempunyai asas untuk menuntut bayaran atau pampasan.

Namun, hak untuk menuntut tidak bermaksud semua jumlah yang diminta pasti akan dibenarkan. Mahkamah biasanya akan melihat apakah kerja yang benar-benar dibuat, sama ada kerja itu memberi manfaat, dan sama ada jumlah tuntutan itu munasabah.

3. Apa Itu Quantum Meruit Dalam Tuntutan Bayaran?

Quantum meruit ialah prinsip yang secara mudahnya bermaksud bayaran munasabah untuk kerja yang telah dibuat atau manfaat yang telah diberikan. Prinsip ini boleh menjadi relevan apabila seseorang telah melakukan kerja tetapi bayaran penuh belum dibuat.

Dalam konteks SME, quantum meruit boleh menjadi penting apabila kontrak tidak lengkap, kerja dibatalkan separuh jalan, atau pihak satu lagi telah menerima manfaat tetapi enggan membayar apa-apa langsung.

Namun, quantum meruit bukan lesen untuk menuntut apa sahaja jumlah yang dikehendaki. Jumlah yang dituntut perlu disokong dengan bukti kerja, nilai pasaran, kos sebenar, masa kerja dan manfaat yang telah diterima oleh pihak satu lagi.

4. Bagaimana Seksyen 71 Akta Kontrak 1950 Boleh Membantu?

Seksyen 71 Akta Kontrak 1950 memperuntukkan prinsip penting tentang kewajipan seseorang yang menikmati manfaat daripada perbuatan yang tidak diniatkan sebagai percuma. Dalam bahasa mudah, jika seseorang melakukan sesuatu secara sah untuk pihak lain, tidak berniat melakukannya secara percuma, dan pihak lain menikmati manfaat tersebut, pihak yang menikmati manfaat itu boleh terikat untuk membayar pampasan.

Peruntukan tersebut menyatakan bahawa apabila seseorang secara sah melakukan sesuatu untuk orang lain, atau menyerahkan sesuatu kepadanya, tanpa niat untuk berbuat demikian secara percuma, dan orang itu menikmati manfaatnya, orang yang menikmati manfaat tersebut terikat untuk membuat pampasan atau memulangkan perkara yang telah dibuat atau diserahkan itu.

Namun, seksyen 71 tidak akan membantu jika kerja itu dibuat secara sukarela tanpa permintaan, tanpa asas yang sah, atau dalam keadaan yang menunjukkan kerja tersebut memang diniatkan sebagai percuma. Ini selari dengan ilustrasi dalam seksyen tersebut yang membezakan antara manfaat yang dinikmati dan perbuatan yang dilakukan secara percuma.

5. Contoh Situasi SME Yang Boleh Berlaku

Contoh pertama ialah sebuah firma quantity survey menyediakan anggaran kos, bill of quantities atau semakan kuantiti awal selepas menerima arahan kerja daripada klien. Selepas kerja substantif dibuat, klien membatalkan projek dan enggan membayar apa-apa.

Contoh kedua ialah konsultan pemasaran menyediakan strategi kempen, cadangan iklan, analisis pasaran dan bahan pembentangan. Klien kemudian membatalkan kontrak tetapi menggunakan sebahagian idea, data atau cadangan tersebut untuk projek dalaman.

Contoh ketiga ialah pembekal produk custom atau OEM telah membeli bahan khusus, menyediakan sample, membuat mock-up atau memulakan produksi awal berdasarkan pesanan klien. Selepas itu, klien membatalkan pesanan tanpa alasan yang jelas.

6. Bolehkah Deposit Ditahan Jika Kontrak Dibatalkan?

Jawapannya bergantung kepada sifat deposit dan terma yang dipersetujui. Tidak semua deposit boleh ditahan secara automatik. Mahkamah boleh melihat sama ada deposit itu benar-benar deposit yang tidak boleh dipulangkan, bayaran pendahuluan, booking fee, earnest deposit atau sebahagian daripada harga kontrak.

Jika terma kontrak jelas menyatakan deposit tidak boleh dipulangkan apabila pembatalan dibuat selepas kerja dimulakan, kedudukan pihak yang menahan deposit biasanya lebih baik. Tetapi jika tiada terma yang jelas, pertikaian boleh timbul.

7. Apa Peranan Klausa Cancellation Fee atau Liquidated Damages?

Klausa cancellation fee atau liquidated damages ialah terma yang menetapkan jumlah tertentu yang perlu dibayar jika kontrak dibatalkan atau dilanggar. Bagi SME, klausa seperti ini sangat membantu kerana ia mengurangkan pertikaian tentang jumlah kerugian.

Contohnya, kontrak boleh menyatakan bahawa deposit tidak dipulangkan jika pembatalan dibuat selepas kerja dimulakan, atau bayaran tertentu dikenakan jika pembatalan dibuat selepas laporan, reka bentuk, sample, bahan atau kerja persediaan telah disiapkan.

Namun, klausa seperti ini perlu digubal secara munasabah. Jika jumlah yang dikenakan terlalu melampau dan tidak berkait dengan kerugian sebenar, pihak lawan mungkin mempertikaikannya.

8. Apa Maksud Kerugian Sebenar Yang Boleh Dituntut?

Kerugian sebenar bermaksud kerugian yang benar-benar berlaku dan boleh dibuktikan. Ia bukan sekadar anggaran kasar atau rasa rugi secara umum.

Antara contoh kerugian yang mungkin relevan ialah kos bahan mentah, kos tenaga kerja, caj profesional, kos laporan, kos penyediaan design, bayaran kepada pihak ketiga, sewaan peralatan, masa kerja yang telah digunakan dan keuntungan munasabah yang hilang akibat pembatalan.

9. Dokumen Apa Yang Perlu Disimpan Oleh SME?

SME perlu menyimpan quotation, proposal, engagement letter, purchase order, invoice, resit pembelian bahan, timesheet, laporan kerja, draft design, WhatsApp, emel, bukti pembayaran, rekod arahan kerja dan sebarang dokumen yang menunjukkan kerja telah dimulakan atau disiapkan.

Jika pertikaian masuk mahkamah, dokumen ini boleh membantu membuktikan bahawa kerja bukan hanya dirancang, tetapi benar-benar telah dibuat berdasarkan permintaan atau persetujuan pihak satu lagi.

10. Apa Langkah Praktikal Sebelum Menuntut Bayaran?

Langkah pertama ialah susun kronologi. Catat bila arahan kerja diterima, bila kerja dimulakan, apa hasil kerja yang telah disediakan, bila pembatalan berlaku dan apa respons pihak satu lagi selepas pembatalan.

Langkah kedua ialah kira jumlah tuntutan secara munasabah. Jangan tuntut jumlah yang tidak boleh dijelaskan. Pecahkan tuntutan kepada kos bahan, caj kerja, caj profesional, kos pihak ketiga, bayaran belum dijelaskan dan kerugian lain yang boleh dibuktikan.

Langkah ketiga ialah hantar tuntutan rasmi atau Letter of Demand jika rundingan gagal. Dalam tuntutan seperti ini, surat tuntutan yang disusun dengan baik boleh membantu menjelaskan asas tuntutan sebelum saman dipertimbangkan.

Soalan Lazim Tentang Kontrak Batal Selepas Kerja Dibuat

Bolehkah tuntut bayaran jika kontrak dibatalkan selepas kerja dibuat?
Ya, boleh dipertimbangkan jika kerja benar-benar telah dibuat dan terdapat bukti bahawa kerja tersebut dilakukan atas permintaan atau persetujuan pihak satu lagi.

Apa itu quantum meruit?
Quantum meruit ialah prinsip bayaran munasabah bagi kerja yang telah dilakukan atau manfaat yang telah diberikan, walaupun bayaran penuh belum dibuat.

Apakah fungsi seksyen 71 Akta Kontrak 1950?
Seksyen 71 boleh mewujudkan kewajipan membayar pampasan apabila seseorang secara sah melakukan sesuatu untuk pihak lain, tidak berniat melakukannya secara percuma, dan pihak lain menikmati manfaat tersebut.

Bolehkah deposit ditahan jika kontrak dibatalkan?
Bergantung kepada terma kontrak dan sifat deposit. Jika terma jelas menyatakan deposit tidak dipulangkan selepas kerja dimulakan, kedudukan pihak yang menahan deposit biasanya lebih baik.

Apa bukti penting untuk tuntutan seperti ini?
Bukti penting termasuk quotation, proposal, engagement letter, purchase order, invoice, resit, timesheet, laporan kerja, draft design, WhatsApp, emel dan rekod pembayaran.

Muat Turun Ebook Percuma

Ebook berjudul DUE DILIGENCE ini sesuai untuk usahawan kecil, pembekal, konsultan, freelancer dan pemilik SME yang mahu menilai risiko sebelum membuat urus niaga dengan individu atau perniagaan lain.

Pergi ke Halaman Ebook

_______________________