BOLEHKAH WHATSAPP JADI BUKTI KONTRAK ATAU HUTANG PERNIAGAAN DI MAHKAMAH?

Secara ringkas, WhatsApp boleh digunakan sebagai bukti dalam mahkamah bagi pertikaian perniagaan, termasuk isu hutang, kontrak, arahan kerja, penerimaan barang, pengakuan bayaran dan rundingan antara pihak-pihak. Namun, WhatsApp tidak menjadi bukti yang kuat hanya kerana ia wujud dalam telefon. Pihak yang mahu menggunakannya masih perlu menunjukkan bahawa mesej tersebut relevan, tulen dan diterima mengikut kehendak undang-undang keterangan.

Bagi SME, pembekal, kontraktor, freelancer, online seller dan pemilik perniagaan kecil, isu ini sangat penting kerana banyak urus niaga hari ini dibuat melalui WhatsApp. Tempahan dibuat melalui WhatsApp. Harga dirunding melalui WhatsApp. Arahan kerja diberi melalui WhatsApp. Malah, janji pembayaran juga sering dibuat melalui WhatsApp.

Masalahnya, ramai pemilik perniagaan hanya menyimpan screenshot secara rawak. Apabila pertikaian masuk mahkamah, pihak lawan boleh mempertikaikan konteks, ketulenan, nombor telefon, identiti penghantar atau sama ada mesej tersebut lengkap. Oleh itu, WhatsApp boleh membantu kes, tetapi cara ia disimpan dan dikemukakan perlu dibuat dengan betul.

1. Apa Maksud WhatsApp Sebagai Bukti Dalam Mahkamah?

WhatsApp sebagai bukti bermaksud mesej, gambar, dokumen, nota suara atau komunikasi melalui WhatsApp digunakan untuk membuktikan sesuatu fakta dalam kes mahkamah.

Dalam konteks perniagaan, WhatsApp boleh digunakan untuk menunjukkan bahawa sesuatu tempahan dibuat, harga dipersetujui, barang diterima, kerja diarahkan, bayaran dijanjikan atau hutang diakui oleh pihak tertentu.

2. Bolehkah WhatsApp Digunakan Sebagai Bukti Kontrak atau Hutang?

Secara umum, ya. WhatsApp boleh digunakan sebagai sebahagian daripada bukti untuk menunjukkan kewujudan kontrak, hutang, persetujuan atau pengakuan dalam urus niaga perniagaan.

Namun, kekuatan WhatsApp sebagai bukti bergantung kepada kandungannya. Mesej yang jelas seperti “saya setuju harga RM20,000”, “barang sudah diterima” atau “saya bayar baki minggu depan” biasanya lebih bernilai berbanding mesej yang kabur atau terputus konteks.

3. Adakah Screenshot WhatsApp Dikira Sebagai Dokumen?

Dalam undang-undang keterangan, maksud dokumen adalah luas. Print-out atau cetakan mesej WhatsApp boleh termasuk dalam kategori dokumen, terutama apabila ia digunakan untuk membuktikan komunikasi antara pihak-pihak.

Walau bagaimanapun, ini tidak bermaksud setiap screenshot WhatsApp akan diterima tanpa soal. Pihak lawan masih boleh mempertikaikan ketulenan, konteks, identiti penghantar atau sama ada mesej tersebut telah diedit.

4. Apa Prinsip Kes Mok Yii Chek v Sovo Sdn Bhd?

Dalam kes Mok Yii Chek v Sovo Sdn Bhd & Ors [2015] MLRHU 196, Mahkamah Tinggi menyatakan bahawa print-out emel dan mesej WhatsApp termasuk dalam definisi luas “dokumen” di bawah Akta Keterangan 1950.

Mahkamah juga menjelaskan bahawa walaupun ketulenan print-out WhatsApp dipertikaikan, dokumen tersebut masih boleh diterima sebagai bukti jika syarat tertentu dipenuhi.

Pihak yang mahu mengemukakan WhatsApp perlu menunjukkan bahawa mesej tersebut berkaitan dengan kewujudan atau ketidakwujudan fakta yang menjadi isu dalam prosiding. Dalam bahasa mudah, mesej tersebut mesti relevan kepada pertikaian sebenar dalam kes.

Selain itu, syarat prosedur bagi dokumen yang dihasilkan oleh komputer juga perlu dipenuhi. Ini boleh dibuat melalui keterangan lisan bahawa print-out tersebut dihasilkan oleh komputer semasa penggunaan biasa, atau melalui sijil di bawah seksyen 90A Akta Keterangan 1950.

5. Apakah Syarat Untuk Mengemukakan WhatsApp Sebagai Bukti?

Secara praktikal, pihak yang mahu menggunakan WhatsApp sebagai bukti perlu menunjukkan beberapa perkara asas. Pertama, mesej tersebut mesti relevan dengan isu kes. Jika pertikaian berkaitan hutang, mesej itu sepatutnya berkait dengan tempahan, bayaran, penerimaan barang atau pengakuan hutang.

Kedua, pihak tersebut perlu menunjukkan sumber mesej. Ini termasuk nombor telefon, nama contact, tarikh, masa, kandungan mesej dan jika perlu, keseluruhan rangkaian perbualan.

Ketiga, jika WhatsApp dikemukakan sebagai print-out atau dokumen elektronik, isu seksyen 90A Akta Keterangan 1950 perlu diberi perhatian. Kegagalan menyediakan asas keterangan yang betul boleh membuka ruang bantahan daripada pihak lawan.

6. Bolehkah Kontrak Terbentuk Melalui WhatsApp?

Dalam banyak keadaan, kontrak tidak semestinya perlu berada dalam satu dokumen formal yang panjang. Persetujuan boleh wujud melalui komunikasi, tingkah laku dan pertukaran mesej, termasuk melalui WhatsApp.

Untuk pertikaian SME, WhatsApp boleh membantu menunjukkan elemen penting seperti tawaran, penerimaan, harga, skop kerja, tarikh penghantaran dan persetujuan bayaran.

Namun, WhatsApp yang terlalu ringkas atau tidak lengkap boleh menimbulkan masalah. Jika mesej hanya berbunyi “okay proceed” tanpa jelas harga, skop kerja atau pihak yang terlibat, pertikaian masih boleh timbul.

7. Bolehkah WhatsApp Membuktikan Pengakuan Hutang?

Ya, WhatsApp boleh membantu membuktikan pengakuan hutang jika mesej tersebut menunjukkan pihak yang berhutang mengakui bayaran masih tertunggak atau meminta masa untuk membayar.

Contoh mesej yang boleh menjadi penting termasuk “saya akan bayar minggu depan”, “baki masih RM8,000”, “tolong bagi masa sedikit” atau “invoice sudah terima, cuma belum sempat bayar”.

Mesej seperti ini tidak semestinya menyelesaikan semua isu, tetapi ia boleh membantu menguatkan tuntutan apabila digabungkan dengan invois, purchase order, delivery order dan rekod pembayaran.

8. Apa Risiko Jika Screenshot WhatsApp Tidak Lengkap?

Risiko pertama ialah pihak lawan boleh mengatakan mesej tersebut diambil di luar konteks. Jika hanya satu atau dua mesej dipilih, mahkamah mungkin perlu melihat keseluruhan perbualan untuk memahami keadaan sebenar.

Risiko kedua ialah ketulenan mesej boleh dicabar. Pihak lawan mungkin mempertikaikan sama ada nombor telefon itu miliknya, sama ada mesej itu diedit, atau sama ada screenshot itu benar-benar datang daripada perbualan asal.

Risiko ketiga ialah bukti menjadi lemah jika telefon hilang, akaun WhatsApp dipadam, chat dieksport secara tidak lengkap atau screenshot tidak menunjukkan tarikh dan masa dengan jelas.

9. Apa Langkah Praktikal Untuk SME Menyimpan Bukti WhatsApp?

Pertama, simpan keseluruhan perbualan dan bukan hanya mesej yang menyebelahi perniagaan. Perbualan lengkap lebih membantu kerana ia menunjukkan konteks sebenar.

Kedua, pastikan nombor telefon, nama contact, tarikh dan masa mesej dapat dilihat dengan jelas. Jika boleh, simpan juga maklumat yang menunjukkan identiti pihak yang berkomunikasi.

Ketiga, eksport chat WhatsApp dan simpan backup. Jangan tunggu sehingga pertikaian menjadi besar baru hendak mencari mesej lama.

Keempat, padankan WhatsApp dengan dokumen lain seperti quotation, invois, purchase order, delivery order, resit, gambar kerja dan bukti pembayaran. WhatsApp paling kuat apabila ia menyokong dokumen perniagaan lain.

Soalan Lazim Tentang WhatsApp Sebagai Bukti

Bolehkah WhatsApp jadi bukti dalam mahkamah?
Ya. WhatsApp boleh menjadi bukti jika mesej tersebut relevan kepada isu kes dan syarat undang-undang keterangan dipenuhi.

Adakah screenshot WhatsApp diterima sebagai dokumen?
Print-out atau screenshot WhatsApp boleh termasuk dalam maksud dokumen, tetapi ketulenan dan cara ia dikemukakan masih boleh dipertikaikan.

Bolehkah kontrak dibuat melalui WhatsApp?
Dalam keadaan tertentu, komunikasi WhatsApp boleh membantu membuktikan persetujuan kontrak, terutama jika terdapat tawaran, penerimaan, harga dan skop kerja yang jelas.

Bolehkah WhatsApp membuktikan hutang?
Ya, terutamanya jika mesej menunjukkan pengakuan hutang, janji pembayaran, penerimaan invois atau permintaan masa untuk membayar.

Apakah risiko jika screenshot WhatsApp tidak lengkap?
Pihak lawan boleh mempertikaikan konteks, ketulenan, identiti penghantar atau sama ada mesej tersebut telah diedit atau dipilih secara tidak adil.

Muat Turun Ebook Percuma

Ebook berjudul DUE DILIGENCE ini sesuai untuk usahawan kecil, pembekal, kontraktor, freelancer dan pemilik SME yang mahu menilai risiko sebelum membuat urus niaga dengan individu atau perniagaan lain.

Pergi ke Halaman Ebook

_______________________