KENYATAAN FITNAH DI DALAM LAPORAN POLIS: ADAKAH BOLEH MENJADI ASAS SAMAN MALU / FITNAH?

Tuduhan tidak benar dalam laporan polis biasanya tidak boleh disaman sebagai fitnah kerana ia dilindungi oleh konsep Keistimewaan Mutlak (absolute privilege) atas dasar polisi awam. Namun, perlindungan ini boleh berubah jika kandungan laporan itu disebarkan kepada pihak ketiga (contohnya disalin, dimajukan, atau ditularkan kepada umum). Artikel ini jelaskan prinsip asasnya dengan bahasa mudah dan praktikal.

Boleh Ke Saman Fitnah Sebab Laporan Polis?

1. Suatu laporan polis dibuat terhadap anda dan laporan itu mengandungi pernyataan fitnah atau dakwaan yang tidak benar. Soalan yang biasa timbul ialah: adakah anda boleh memfailkan saman malu/fitnah terhadap pengadu?

2. Jawapan asasnya ialah: anda biasanya tidak boleh memfailkan saman malu/fitnah ke atas pengadu semata-mata kerana kenyataan itu dibuat di dalam kandungan laporan polis, walaupun tuduhan tersebut tidak benar atau memfitnah.

Apa Itu Keistimewaan Mutlak (Absolute Privilege)?

3. Kenapa peguam lazimnya tidak menyarankan untuk memfailkan saman malu terhadap kandungan laporan polis atau laporan seumpamanya? Ini kerana kandungan laporan polis lazimnya dilindungi di bawah perlindungan Keistimewaan Mutlak (absolute privilege) atas dasar polisi awam (public policy).

4. Apakah itu Keistimewaan Mutlak? Keistimewaan Mutlak ialah perlindungan undang-undang yang “menutup pintu” kepada tindakan sivil tertentu seperti saman malu/fitnah, apabila kenyataan itu dibuat dalam situasi yang undang-undang anggap perlu dilindungi. (Untuk bacaan ringkas berkaitan pembelaan dalam kes fitnah, boleh rujuk di sini.)

5. Maksud praktikalnya: jika kenyataan fitnah dibuat dalam konteks yang dilindungi oleh Keistimewaan Mutlak, maka tindakan saman malu/fitnah tidak boleh diambil terhadap orang yang membuat kenyataan tersebut atas kenyataan itu semata-mata, walaupun ia tidak benar.

6. Selain laporan polis, antara contoh klasik lain yang juga sering dikaitkan dengan perlindungan Keistimewaan Mutlak ialah kenyataan yang dibuat dalam prosiding mahkamah atau dalam dewan Parlimen (mengikut prinsip dan peraturan yang terpakai).

7. Sebab itu kadang-kadang kita dengar cabar-mencabar “ulang balik tuduhan itu di luar dewan” — kerana perlindungan dalam dewan dan di luar dewan boleh berbeza.

Kenapa Undang-Undang Lindungi Laporan Polis?

8. Dari sudut polisi awam, undang-undang mahu menggalakkan individu yang jujur dan berniat baik untuk tampil membantu pihak polis dalam proses penyiasatan. Penyiasatan jenayah biasanya bermula dengan wujudnya laporan/aduan.

9. Jika setiap orang yang membuat laporan polis dibayangi risiko disaman fitnah secara automatik, ramai orang tidak akan berani tampil membuat aduan — dan ini akan melemahkan proses penguatkuasaan undang-undang.

10. Atas dasar itu, kandungan laporan polis diberi perlindungan kuat supaya proses aduan dan siasatan tidak “mati” kerana ketakutan tindakan sivil.

Bila Perlindungan Boleh Hilang (Subsequent Publication)?

11. Perlindungan Keistimewaan Mutlak ini bukan lesen untuk seseorang “sesuka hati” menabur tuduhan. Satu garis penting ialah: jika kandungan laporan polis itu disebarkan kepada pihak ketiga atau umum (contohnya laporan tersebut disiarkan di media sosial, dihantar kepada orang ramai, atau ditularkan), isu perlindungan boleh berubah.

12. Mahkamah Persekutuan dalam kes Noor Azman Azemi v Zahida Rafik antara lain menekankan bahawa jika berlaku penerbitan seterusnya (subsequent publication) kepada umum, kandungan yang ditularkan itu boleh terkeluar daripada perlindungan Keistimewaan Mutlak dalam konteks penerbitan kepada pihak ketiga.

13. Ini bermakna, isu sebenar yang perlu dinilai bukan sekadar “apa ditulis dalam laporan polis”, tetapi juga “apa yang dibuat selepas itu” — adakah ia kekal dalam saluran rasmi, atau ia telah ditularkan di luar konteks yang dilindungi.

Kalau Laporan Polis Palsu, Apa Pilihan Yang Ada?

14. Walaupun saman fitnah berdasarkan kandungan laporan polis itu sendiri biasanya terhalang, membuat laporan polis palsu boleh menjadi isu jenayah. Secara umum, ia sering dikaitkan dengan seksyen 182 Kanun Keseksaan, yang memperuntukkan hukuman (penjara atau denda) jika sabit kesalahan.

15. Dari sudut praktikal, langkah yang lebih selamat ialah menilai fakta dan bukti dengan teliti: adakah laporan itu benar-benar palsu, adakah ada elemen niat, dan adakah ia telah disebarkan kepada pihak ketiga. Setiap elemen ini boleh mengubah strategi undang-undang yang wajar.

16. Kami juga menyediakan borang ringkas untuk membantu anda menilai secara awal sama ada situasi anda berpotensi menjadi kes fitnah atau tidak. Anda boleh akses borang tersebut di pautan ini: Borang Kes Fitnah NorHafeezLaw.

Soalan Lazim (FAQ)

1) Jika laporan polis mengandungi fitnah, adakah saya boleh terus saman fitnah?
Kebiasaannya tidak, kerana kandungan laporan polis lazimnya dilindungi oleh Keistimewaan Mutlak. Namun, keadaan boleh berubah jika kandungan itu disebarkan kepada pihak ketiga.

2) Apa maksud “absolute privilege” dalam konteks laporan polis?
Ia perlindungan undang-undang yang biasanya menghalang tindakan sivil fitnah terhadap kenyataan yang dibuat dalam saluran rasmi tertentu, atas dasar polisi awam.

3) Jika pengadu buat laporan palsu, adakah dia boleh dikenakan tindakan?
Laporan polis palsu boleh menjadi isu jenayah (contohnya sering dikaitkan dengan s.182 Kanun Keseksaan). Strategi yang sesuai bergantung kepada fakta, bukti dan apa yang berlaku selepas laporan dibuat.

_______________________